Rozwód — od czego zacząć? Krok po kroku, koszty i czas

Rozwód — od czego zacząć? Od uporządkowania faktów i dokumentów, zanim powstanie pozew. Poniżej opisujemy kolejne kroki: warunki rozwodu, wybór trybu (z orzekaniem o winie lub bez), dokumenty, koszty i przybliżony czas trwania sprawy. Stan prawny na listopad 2026.

Krok 1. Warunki rozwodu

Zgodnie z art. 56 Kodeks rodzinny i opiekuńczy (ISAP) sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Rozkład oznacza brak więzi emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej, bez widoków na powrót.

Rozwód nie jest dopuszczalny, jeśli miałoby na nim ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo gdy żąda go małżonek wyłącznie winny, a drugi nie wyraża zgody (chyba że odmowa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego).

Krok 2. Z orzekaniem o winie czy bez

Na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie (art. 57 KRO). Taka sprawa jest zwykle krótsza i tańsza. Rozwód z orzeczeniem o winie wymaga wykazania przyczyn rozkładu i trwa dłużej, ale ma znaczenie m.in. dla alimentów między byłymi małżonkami. Decyzję warto omówić z pełnomocnikiem.

Uwaga: w 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o rozwodach przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, ale prezydent ją zawetował. Obecnie rozwód orzeka wyłącznie sąd.

Krok 3. Dokumenty do pozwu

• odpis zupełny aktu małżeństwa,
• odpisy zupełne aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci,
• dokumenty o dochodach i kosztach utrzymania dzieci, jeśli wnosisz o alimenty,
• pisemne porozumienie o władzy rodzicielskiej i kontaktach (plan wychowawczy), jeśli rodzice je zawarli,
• odpis pozwu i załączników dla drugiej strony.

Krok 4. Gdzie złożyć pozew o rozwód

Sprawy o rozwód rozpoznaje sąd okręgowy. Właściwy jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z nich nadal tam mieszka lub przebywa (art. 41 Kodeks postępowania cywilnego (ISAP)). W innym wypadku decyduje miejsce zamieszkania pozwanego, a gdy i tej podstawy brak — powoda.

Krok 5. Ile kosztuje rozwód

• opłata od pozwu o rozwód: 600 zł,
• zwrot połowy (300 zł): przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd zwraca połowę opłaty z urzędu,
• wniosek o podział majątku w wyroku rozwodowym: 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału 300 zł,
• wynagrodzenie pełnomocnika: według umowy z kancelarią.

Strona dochodząca alimentów nie płaci opłaty od żądania alimentów.

Krok 6. Ile trwa rozwód

Czas zależy od trybu i obciążenia sądu. Rozwód bez orzekania o winie, bez sporu o dzieci i majątek, często kończy się na jednej lub dwóch rozprawach. Sprawa z orzekaniem o winie, z przesłuchaniami świadków i opinią biegłych, może trwać znacznie dłużej. Przed rozprawą sąd może skierować małżonków do mediacji.

Krok 7. Dzieci w sprawie rozwodowej

W wyroku sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dzieckiem i alimentach. Porozumienie rodziców o tych sprawach skraca postępowanie. Przykładowe układy znajdziesz w tekście przykładowe kontakty z dzieckiem po rozwodzie.

Od czego zacząć w praktyce

Zanim usiądziesz do pozwu, spisz chronologię: od kiedy trwa rozkład, jak wygląda opieka nad dziećmi, kto ponosi jakie koszty. Pamięć po kilku miesiącach zawodzi, a pełnomocnik pracuje na faktach i datach. Do zapisu codziennych spraw rodzinnych służy aplikacja Pewnik — zobacz przykładowy raport. Więcej w poradniku jak prowadzić dziennik kontaktów z dzieckiem.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Stan prawny: listopad 2026. W swojej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.